Kroniek 2021 – een jaar met de Moeziek

Op 12 mei 2021 bestond de Koninklijke Harmonie St. Cecilia 1836 Vaals 185 jaar. De coronaperiode vroeg om een andere manier van vieren: een gezamenlijke online toast, muzikale bijdragen op afstand en een terugblik op het ontstaan van de vereniging.

Een verjaardag die niet ongemerkt voorbijging

Het jubileumartikel uit 2021 noemt donderdag 12 mei 1836 als oprichtingsdatum van de Harmonie te Vaals. Honderdvijfentachtig jaar later kon de vereniging haar verjaardag niet op de gebruikelijke manier met leden en publiek vieren. Toch wilde de harmonie dit moment samen beleven.

Voor woensdag 12 mei stond een gezamenlijke online toast van de harmonieleden gepland. Ook voor Vaalsenaren en andere belangstellenden had de vereniging bijdragen voorbereid die via de website, YouTube en Facebook te bekijken en te beluisteren waren.

De oprichting als toneelverhaal

Bij de verjaardag werd teruggegrepen op een eenakter die Jo Kern voor het 175-jarig jubileum in 2011 had geschreven: de Jröndoengsverzammeloeng Harmonie te Vaals. Daarin gaf hij in het dialect een eigen voorstelling van de oprichtingsvergadering van 1836.

Kern omschreef de tekst zelf als een vrij gefantaseerde vergadering op basis van geschiedkundige feiten. Het gaat dus om een toneelbewerking, waarin historische aanknopingspunten en verzonnen dialogen en gebeurtenissen samenkomen. De kleurrijke scènes mogen niet zonder meer als letterlijk verslag van de oprichting worden gelezen.

Een eigen harmonie voor Vaals

In de eenakter draait de aanleiding voor de oprichting om de wens om voor de jaarlijkse processie over eigen Vaalser muzikanten te beschikken. Jacob Promper en de broers Joseph en Wilhelm Beckers nemen in het verhaal het initiatief om daarover met andere inwoners te overleggen.

Het gezelschap besluit een harmonie op te richten. De tekst geeft het overleg een levendige, humoristische sfeer, met muzikale toosten en een onverwachte rol voor de veldwachter. Daarmee maakt Kern de verenigingsgeschiedenis toegankelijk als een verhaal om samen te spelen en te beleven.

Geschiedenis en verbondenheid

Het artikel verbindt de verjaardag in 2021 met de feestelijke invulling van het jubileum van tien jaar eerder. De vorm veranderde door de omstandigheden, maar de wens om de geschiedenis met de leden en de Vaalser gemeenschap te delen bleef.

Deze jubileumterugblik bewaart zo twee herinneringen: de online viering van de 185e verjaardag en de manier waarop Jo Kern het ontstaan van de harmonie eerder in een dialectstuk tot leven bracht.

Uit het krantenarchief

Opnieuw geschreven op basis van het jubileumartikel “1836–2021: 185 jaar Koninklijke Harmonie St. Cecilia 1836 Vaals – De Jröndoengsverzammeloeng”. De beschreven oprichtingsscènes komen uit Jo Kerns deels gefantaseerde toneelbewerking.

Bekijk de originele scan (pdf)

Na lange tijd kon de harmonie in 2021 weer met het hele orkest repeteren. De terugkeer naar de repetitiezaal bracht nieuwe energie, terwijl er achter de schermen werd gewerkt aan een concert via livestream en aan plannen voor het jubileumjaar.

Een vertrouwd geluid na lange tijd

President Ellen von Wintersdorff verwelkomde de muzikanten bij de eerste gezamenlijke repetitie na een lange onderbreking. Het krantenartikel meldt een goede opkomst en veel zin om weer samen muziek te maken.

De omstandigheden waren nog ongewoon. Er waren looproutes, registratie, ontsmettingsmaatregelen en twee meter afstand. Toch overheerste volgens het verslag het plezier om elkaar muzikaal weer te ontmoeten.

Opnieuw op elkaar ingespeeld raken

De repetitie begon met toonladders en koralen. Het orkest moest weer even wennen aan het samenspelen, maar klonk daarna volgens het artikel bijna als vanouds. Onder leiding van Patrick Sporken werd gewerkt aan het repertoire voor een volgend concert.

De hervatting betekende daarmee meer dan alleen een terugkeer naar de repetitiezaal. Zij gaf de muzikanten ook weer een gezamenlijk doel: samen toewerken naar een optreden, binnen de mogelijkheden die er op dat moment waren.

Voorbereidingen voor een livestream

De harmonie hield er rekening mee dat concerten met publiek nog niet direct mogelijk zouden zijn. Daarom werd gekozen voor de voorbereiding van een live-uitzending van een populair concert, met zang en met interessante, luchtige en humoristische intermezzi.

Volgens de aankondiging waren technische voorbereidingen getroffen, was het repertoire gekozen en waren acteurs al gedeeltelijk aan de slag geweest. Een uitzenddatum werd in dit artikel nog niet genoemd. Het stuk beschrijft dus de voorbereiding en bevestigt niet wanneer de livestream uiteindelijk plaatsvond.

De jeugdopleiding ging door

Ook tijdens de beperkingen bleef de jeugdopleiding een belangrijk aandachtspunt. Samen met Stichting Muziekonderwijs Vaals was ervoor gezorgd dat individuele lessen konden doorgaan. Het artikel meldt dat opnieuw leerlingen waren geslaagd voor het HaFa-A-theorie-examen.

Jeugdharmonie, drumband en groot harmonieorkest werkten ieder verder aan hun muzikale ontwikkeling. Tegelijk lagen er plannen voor het najaar: de harmonie wilde haar 185e verjaardag niet ongemerkt voorbij laten gaan. Het krantenstuk bewaart zo het optimisme van een vereniging die na een moeilijke periode weer samen vooruit kon kijken.

Uit het krantenarchief

Opnieuw geschreven op basis van het krantenartikel “Op weg naar het eerste concert in 2021”. Het artikel beschrijft de hervatting van de repetities en de toenmalige plannen voor een livestream; een datum of verslag van de uiteindelijke uitzending staat er niet in.

Bekijk de originele scan (pdf)

Van een uniek idee een eigen creatie op de bühne zetten, dat is de mensen van “de Moeziek” wel toevertrouwd. Dat bleek zaterdagavond jl. weer eens heel duidelijk. Het is een van de redenen dat president Ellen von Wintersdorff een volle zaal mocht begroeten. Alles onder consequente en strenge controle van de QR-code. Duidelijk was ook dat men zo langzaamaan grote behoefte voelde weer eens echt “uit” te zijn en dan is een activiteit van de harmonie daarvoor een prachtige gelegenheid.

Op de bühne een groot harmonieorkest met opvallend veel jeugdige muzikanten. Aan de achterkant de grote oranje banner met het trotse predicaat Koninklijk en aan de voorkant de feestelijke bloemversiering van Tuinbouwvereniging “Floralia”. En feestelijk zou het gaan worden. De zaal was in stemming en in spannende afwachting van een lokale dirigeercompetitie. Achter de coulissen in het “zweetkamertje” de 4 kandidaten, Maaike Cima, Marcel Wolff, Paul de Graauw en Leo Vanweersch, gebroederlijk bijeen wachtend op het moment dat ze met elkaar (en misschien ook met het orkest) de strijd aan zouden gaan. Achter in de zaal, op hoogte geposteerd, de 4-koppige jury, ere-dirigent Gerhard Sporken, trombonist / dirigent / componist / arrangeur Fred Deitz, dirigent Patrick Sporken en juryvoorzitter erepresident Jo Kern, met een eigen beeldschermpje om de kandidaten ook face to face te kunnen volgen. Na de KERNMARS van Fred Deitz als opwarmer stelde president Ellen von Wintersdorff de kandidaten nog een keer voor aan het publiek en mochten de kandidaten alvast de vol gevulde zaal aanschouwen om nog wat extra spanning op te bouwen om daarna weer in afwachting van hun optreden in de kleedkamer terug te keren.

Na het officieel voorstellen van de jury was het de beurt aan de eerste kandidaat (door loting zo vast gesteld): MARCEL WOLFF. Zijn programma bestond uit de mars JUBILISSIMO en ABBA GOLD, een compilatie van ABBA-melodieën. Zijn verschijning deed denken aan een kruising tussen de Russische dirigent Valeri Gergiev en Sergeant B.A. Baracus van het A-team, strenge blik, maar tegelijkertijd de zachtaardige “kleine Teddybeer”, zijn baritonsolo bij zijn mannenkoor, hem op het lijf geschreven. Energiek, een beetje heupwiegend dirigerend, partituur en orkest goed volgend, tempowisselingen overlevend brengt hij het er volgens jurylid Fred Deitz heel behoorlijk vanaf en complimenteert ook eredirigent Gerhard Sporken hem met de snelheid waarmee hij de kunst van het dirigeren heeft weten op te pakken (“Die Schwierigkeit des Dirigierens ist nicht zu unterschätzen”). De spits is er vanaf. Gevraagd naar een eerste reactie antwoordt Marcel Wolff: “Ik ben vooral heel trots voor dit orkest te hebben mogen staan”. De zaal raakt duidelijk in stemming.

Het is de beurt aan de volgende kandidaat: wethouder PAUL DE GRAAUW. Hij dirigeert BAYRISCHER DEFILIERMARSCH en HOOTENANNY, Oostenrijkse marsmuziek met als ultieme tegenhanger Amerikaanse volksmuziek. Paul de Graauw dirigeert zoals hij doorgaans ook is: onverstoorbaar. Het ontlokt juryvoorzitter Jo Kern de opmerking: “de wethouder dirigeert politiek correct, de ene keer naar links, dan weer naar rechts, maar meest door het midden. En als hij links niet ziet wat er rechts gebeurt, gaat hij onverstoorbaar zijn weg het orkest zijn wil op te leggen”. Jurylid dirigent Patrick Sporken maakt van de gelegenheid gebruik uit leggen welk een weg een professioneel dirigent in zijn opleiding moet afleggen om voor het eerst voor een klein orkest te mogen staan. Het maakt de prestaties van de kandidaten er alleen maar groter op. Desgevraagd geeft Paul de Graauw toe best wel zenuwachtig geweest te zijn. Het was een plezier maar het zit er gelukkig nu op.

De volgende kandidaat MAAIKE CIMA maakt haar opwachting in prachtige galajurk. Haar programma bestond uit de mars WASHINGTON POST en Elgar’s POMP AND CIRCUMSTANCES. Haar passie voor dans en ballet wordt in haar stijl van dirigeren onmiskenbaar gedemonstreerd. Juryvoorzitter Jo Kern: “Ik had voortdurend het idee dat ze elk moment met een mooie pirouette van de bühne weg zou zweven”. Maaike Cima beheerste heel duidelijk de partituur, gaf op het juiste moment naar de juiste plek de juiste aanwijzingen en zwierend met brede bewegingen en waar nodig met kleine gebaren bracht zij Pomp and Circumstances echt tot leven. Gerhard Sporken was duidelijk onder de indruk en gaf haar behalve grote complimenten nog de goede raad om als dansen en ballet om welke reden dan ook niet meer zouden kunnen, eens over een dirigentencarriëre na te denken. Een dirigent is er doorgaans niet om naar te kijken (behalve de muzikanten dan), maar het was moeilijk zo niet onmogelijk hier niet naar te kijken, zo expressief. Jurylid Fred Deitz: “Die jurk was niet nodig geweest, ook zonder, gewoon in pak, zou dit een puike prestatie zijn geweest”. Het enthousiasme bij het publiek steeg hoorbaar. Aan de laatste kandidaat om daar nog een schepje bovenop te doen.

Aan LEO VANWEERSCH de kans om het publiek op zijn hand te krijgen. Zijn programma: de mars SAINT TRIPHON en de filmmuziek uit PIRATES OF THE CARIBBEAN. Bij zijn introductie had hij al laten weten dat hij bij de muziekstukken zekere beelden had: Bij “Saint Triphon” zag hij de harmonie al in zijn geliefde Parijs in een parade voorop marcheren en “Pirates of the Caribbean” had hij het liefst als piraat met degen willen dirigeren. Leo Vanweersch concentreerde zich volledig op het orkest. Juryvoorzitter Jo Kern was opgevallen dat hij in de partituur geen enkele keer een blad had omgeslagen, dus klaarblijkelijk de partituur van buiten had geleerd. Met zijn lichaamstaal kroop hij soms bijna in het orkest. De vele tempowisselingen wist hij meesterlijk tot een goed einde te brengen. Jurylid Patrick Sporken benadrukte maar nog eens, dat een populair goed in het gehoor liggend muziekstuk makkelijk lijkt maar het in dit geval zeer zeker niet is. Compliment voor de dirigent dus. Na deze laatste kandidaat mocht het publiek stemmen, de harmonieleden hadden dit al gedaan na de generale repetitie, en kon de jury in conclaaf.

Na de pauze vervolgde de harmonie in afwachting van de uitslag het muziekprogramma met “MOMENTS OF MORRICONE” en “IN THE MOOD”. Voordat president Ellen von Wintersdorff de uitslag bekend ging maken was er eerst aandacht voor een belangrijk speerpunt van de harmonie, nl. de jeugdopleiding. Investeren loont. Dat bewijs werd ook bij dit concert weer geleverd, want er mochten 6 jeugdleden worden gepresenteerd die voor het eerst in de grote harmonie mee musiceerden en die overkwamen van de op dit moment 30-koppige jeugdharmonie. Zij ontvingen daarvoor traditiegetrouw een roos: Yara Dassen, Isa Phijl, Carla Treek, Anton Starke, Dante Cima en Tijn van der Pluijm. De harmonie mocht ook 2 nieuwe leden met een roos begroeten: Diane Donners en Josef Eberhardt. Na dank aan dirigent Patrick Sporken en de jury was het tijd voor de uitslag. Eerst juryvoorzitter Jo Kern: Veel respect en bewondering voor de moed van de kandidaten om zich tegenover een zaal vol publiek en een groot harmonieorkest zo in deze dirigeercompetitie bloot te geven. De winnende kandidaat, naar het oordeel van de jury, dirigeerde met overtuiging, beheerste de partituur, dirigeerde niet alleen met de baton (dirigeerstokje) maar ook met duidelijke lichaamstaal en had het orkest vast in de hand. Winnaar voor de jury was MAAIKE CIMA. Uit de gouden enveloppe van president Ellen von Wintersdorff bleek de eensgezinde uitslag van orkest, publiek en jury: MAAIKE CIMA. De winnares ontving de trofee MAESTRO 2021, de andere kandidaten bloemen en de foto’s van Mireille Prange, er waren bloemen ook voor de jury, waarna Maaike Cima nog een keer “haar” muziekstuk POMP AND CIRCUMSTANCES samen met de harmonie mocht uitvoeren. Tot slot nog een zeer welverdiend applaus voor de harmonie, en opgelucht, maar zeker ook terecht blij en trots mocht president Ellen von Wintersdorff daarna de MAESTRO-concertavond afsluiten. Het enthousiasme bij het publiek was ook na afloop tijdens de nazit duidelijk waarneembaar. Complimenten voor de MOEZIEK voor de perfecte organisatie van een geweldige avond.

Foto’s van Maestro va Vols (2021)

Een kleine selectie uit het verenigingsarchief.

Uit het krantenarchief

Originele krantenknipsels en documenten uit het verenigingsarchief. Klik op een voorvertoning om de volledige scan te lezen.

Maestro-concert 2021 — voorbeschouwing
Bekijk de volledige scan (pdf) →